بزرگترین سلسله ایرانی، کوچکترین جز شاهنامه

بزرگترین سلسله ایرانی، کوچکترین جز شاهنامه

 راستا نیوز/ رضا بختیاری کیان: سلسله اشکانی که معظم ترین حکومت ایرانی در طول تاریخ ایران است و دارای رکورد بیشترین بازه حکومتی یک خاندان به مدت ۴۷۰ سال به امپراتوری ایران می باشد. در شاهنامه ] تصحیح ژول مل [ تنها ۲۰ بیت را به خود اختصاص داده است.
علت چنین رویدادی چه می توانست باشد. پاسخ به چنین سوالی نیاز به اندکی بحث درباره سلسله اشکانی و سلوک آنان در دوره حکومت شان دارد.
وجه تسمیه اشکانیان:
«ظن قوی این است که اشکانیان خود را ارشک نامیده اند تا نسب این سلسله را به اردشیر دوم هخامنشی که نیز نامش ارشک بوده برسانند و بعد ها ارشکان ( اشکان ) شد».(۱)
حکیم توس اشکانیان را از نسل آرش، قهرمان اساطیری ایران می داند :
«بزرگان که از تخم آرش بدند دلیر سبکسار و سرکش بدند»(۲)
همان طور که بیان شد آقای پیر نیا و نسب اشکانیان را در کتاب تاریخ ایران از آغاز تا انقراض ساسانیان به ارشک که همان اردشیر دوم هخامنشی است می رساند. نمی توان به ضرس قاطع اظهار کرد فردوسی در بیان نسب اشکانیان دچار اشتباه شده است: چه بسا در تحقیقات دیگری این نظر به اثبات رسد یا حداقل مطرح گردد که اردشیر دوم هخامنشی نیز از نسل آرش بوده است.

شیوه حکومت اشکانیان:
« بگیتی بهر گوشه بر یکی گرفته ز هر کشوری اندکی
چو بر تخت شان شاد بنشاندند ملوک الطوایف همی خواندند »(۳)

حکیم توس از قول ( سراینده فرتوت مرد ) که از( نامه باستان ) ماجرای اشکانیان را برایش بازگو می کرد می فرماید که: آنان که در پهنه امپراتوری پخش شده بودند و هر قسمت از ملک را یکی از بزرگان اشکانی اداره می نمود و نوعی سیستم حکومتی فدرال ، مانند آن چه امروز در برخی کشورها شاهد آن هستیم در شاهنشاهی اجرا می شده است.
نظر مرحوم مشیر الدوله در کتاب خود تاریخ ایران با همین نظر در شاهنامه حکیم توس مشابهت دارد.
« دولت اشکانی دولت بسیطی نبوده ، بلکه ایران در آن زمان به چند دولت کوچکتری تقسیم شده بود؛ مانند ارمنستان، ماد، آدیابن، پارس، خوزستان، اصفهان، کرمان، یزد، باختر و بعضی قسمت های هند و غیره. این ممالک در امور داخلی استقلال داشتند ، مذهب و آدات و سلسله پادشاهان آنها محفوظ بود».(۴)

نگارنده می انگارد همین نوع حکومت فدرال یا به قول حکیم توس ملوک الطوایف بودکه موجب شد خانواده پهلوانان پارتی قریب پنج قرن بر ملک ایران زمین حکمرانی نمایند.
مدت زمان حکومت اشکانیان:
« از این گونه بگذشت سالی دویست تو گفتی که اندر جهان شاه نیست »(۵)
متاسفانه حکیم توس در این باب مرتکب اشتباهی فاحش گردیده که نگارنده می انگارد به علت عدم وجود اسناد و مدارک باقی مانده کافی از دوره اشکانیان ، دوره ۴۷۰ ساله حکومت آنان ۲۰۰ سال ذکر شده است.
با روی کار آمدن دولت ساسانی که دولتی بود با انگیزه های دینی متفاوت از اشکانی و دارای سیاست حکومتی کاملاً مجزا از آن چه در پنج قرن قبل بود بعید نیست آنان نقش عمده یی در محو آثار اشکانیان ایفا نموده باشند و مقصر کمبود اسناد و مدارک دوره اشکانی در اصل ساسانیان هستند و بعد اقوامی چون اعراب و مغولان.
دکتر ذبیح اله صفا بر این عقیده است داستان فریدون و پسرانش درعهد اشکانی رخ داده است:
« اما تاریخ این داستان را از دوره ی اشکانیان فراتر نمی توان برد، چه افسانه ی تقسیم جهان به سه کشور بزرگ، موید وجود یک شاهنشاهی متحد در ایران است که از دشمنان شمالی و غربی و شرقی تهدید می شد.
در دوره هخامنشی تنها یک حکومت مقتدر یونانی در مغرب موجود بود ولی در شمال ایران هیچ قدرت سیاسی مهمی وجود نداشت و تنها در دوره اشکانی است که شاهنشاهی ایران از سوی مرز ( شمالی ) نیز دچار تهدید گردید، یعنی از جانب طوایف تخار و جز آنها بنابراین می توان گفت که در دوره اشکانی جهات دخول و قبول افسانه تقسیم سه گانه بیشتر وجود داشت و افکار عمومی بیشتر مستعد ابتکار یا قبول چنین داستانی بود.
از نام کشورهای « ائیرین » و «ثوئیرین» «سیئیوسمین» که در فروردین یشت آمده بود، در دوره های نسبتاً جدیدی که شاید دوره اشکانیان باشد نام سه پهلوان داستانی ارج ، تورچ و سرم پدید آمد و از دو قبیله تور و سئیوم ، نخستین در سمت مشرق و دومین در جانب مغرب قرار گرفت »(۶)

۱ – تاریخ ایران از آغاز تا انقراض ساسانیان ص ۱۴۷ پیرنیا، حسن
۲ – شاهنامه تصحیح ژول مل ص ۵۲۳
۳ – همان ص ۵۲۳
۴ – تاریخ ایران از آغاز تا انقراض ساسانیان ص ۱۷۰ پیرنیا، حسن
۵ – شاهنامه تصحیح ژول مل ص ۵۲۳
۶ – حماسه سرایی در ایران ص ۴۲۷ صفا، ذبیح الله

درباره نویسنده

1758مطلب نوشته است .

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .


تمام حقوق این سایت برای © 2019 راستا نیوز. محفوظ است.
طراحی شده توسط : سعید مرادی